:: لِوموت ::

فَردا که نَیامَده‌سْت بابا، وِجداناً فَریاد مَکُنْ! خُب؟
بایگانی
بازپسین متن‌ها
متن‌های پربحث

۹ مطلب با موضوع «ملی-مذهبی بودن :: بُعد مذهبی» ثبت شده است

بخش سوم حیات طیبه

پنجشنبه ۱۲ مهر ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۰۶ ب.ظ

 
مرحوم دکتر ابراهیم یزدی و شهید دکتر چمران

[سیاست دکتر یزدی]

هویت سیاسی دکتر یزدی بر پایه‌های دو هویت پیش‌گفته، یعنی ملی و دینی، شکل گرفته است. چون این دو پایه به طور اصولی و اعتقادی بنا شده است و اصول همیشه در سنن الهی و نظام هستی ثابت و تغییرناپذیرند و آیه‌ای را که در صدر کلام آوردم (یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَفِی الْآخِرَةِ... [خدا کسانى را که ایمان آورده‏‌اند در زندگى دنیا و در آخرت با سخن استوار ثابت مى‏‌گرداند...] سوره‌ی ابراهیم آیه‌ی بیست‌وهفت)، متضمن همین معناست. ابراهیم هم تا پایان عمر، بر این سه هویت استوار باقی ماند و برای حفظ آن‌ها نهایت جهد خود را به کار برد و بر این سه قول ثبات یافت. وقتی انسانی توانست حیات ملی، دینی و سیاسی خود را این چنین بسازد، سازه‌ای قابل اعتماد و اتکا و مورد اطمینان می‌شود و این همان است که خدای تعالی از سه رکن اساسی ایمان، از انسان می‌طلبد؛ ایمان به خدا، ایمان به آخرت و عمل صالح.

(دکتر علی اصغر غروی، ماهنامه ایران فردا، شماره‌ی چهل‌ودو، مهرماه نودو‌هفت)

  • #اینتِرنال‌آدِر

بخش دوم حیات طیبه

سه شنبه ۱۰ مهر ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۰۹ ق.ظ

[اسلامیت دکتر یزدی]

خود را مسلمان میدانست، یعنی پای‌بند به تمامی اصول و مبانی از ارکان و احکام، اما در چارچوب قرآن. به همین جهت بخشی از وقت خود را  صرف مطالعه و ارتباطات اسلامی کرده، بر پیکره‌ی دانش دینی آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان و دکتر شریعتی و بخش‌هایی نیز آیت‌الله مطهری، کوشش‌های موسعی را در راستای تقریب مذاهب اسلامی به بار نشانید و دوستان بسیاری را از اهل سنت پیرامون این تفکر، یعنی ضرورت همگرایی مسلمان‌ها و کاهش اختلافات فرقه‌یی و اتحاد در ابعاد جهانی، گردآورد. این گونه اقدامات، هرچند در زمان خود مفید و موثر بود، اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و اعمال سیاست‌های نادرست، می‌توان گفت که نه تنها با شکست مواجه شد، بلکه آثار پیشینی آن  هم ضایع گشت. اما دکتر ابراهیم دست از این عقیده برنداشت و همواره بر ضرورت تحکیم روابط بین کشورهای اسلامی، در دو بعد دینی و سیاسی تاکید می‌نمود، و شدیدا با عمده کردن اختلافات شیعه و سنی مخالفت جدی داشت و جهان اسلام را به عنوان یک پیکر تلقی میکرد.

(دکتر علی اصغر غروی، ماهنامه ایران فردا، شماره‌ی چهل‌ودو، مهرماه نودوهفت)

  • #اینتِرنال‌آدِر

اجبار در کار نیست

شنبه ۷ مهر ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۰۳ ب.ظ

آیت‌الله طالقانی اولین امام جمعه‌ی تهران:

حتی برای زن‌های مسلمان هم در حجاب، اجباری نیست چه برسد به اقلیت‌های مذهبی. اسلام و قرآن و مراجع دین می‌خواهند شخصیت زن حفظ شود، هیچ اجباری هم[برای حجاب] در کار نیست. مگر در دهات ما از صدر اسلام تا کنون زنان چگونه زندگی میکردند؟ مگر چادر می‌پوشیدند؟ حالا اینکه روسری سر کنند یا نکنند باز هم هیچکس در آن اجباری نکرده است.

روزنامه‌ی اطلاعات بیستم اسفند پنجاه‌وهفت

  • #اینتِرنال‌آدِر

مهدِ غم

دوشنبه ۲۶ شهریور ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۰۱ ق.ظ

ایرانی‌ها حمله‌های وحشیانه‌ی چنگیز، اسکندر و اعراب را از سر گذراندند. در این منطقه‌ی بی آب و علف، خشکسالی‎هایی بر اثر گرمای بیش از اندازه یا عصر یخبندان کوچک(متقارن با سقوط حکومت صفوی) را از سر گذراندند. همیشه در سرزمین خودشان یا اطرافشان جنگ و کشتار بوده. پس از صدها سال زیر یوغ پادشاهان مستکبر و سفاک بودن، به قصد نجات از آن استبداد، کوشیدند و ممارست کردند تا انقلابی عظیم را رقم زدند. درگیر جنگ دیگری با اعراب شدند و همه روزه فرزندانشان را غرق در خون دیدند. پس از جنگ بار دیگر شاهد ظلم از داخل و خارج بودند.

ایرانی‌ها حکومت علی را دیدند. او که با اصرار مسلمین و به خواست آنان علی‌رغم میلش خلیفه شده بود، حاکمی عادل بود که در مورد ایرانی‌ها هم‌عقیده‌ی دیگر اعراب نبود. مردم این سرزمین شیفته و شیعه‌ی علی شدند. پی آمد این مودّت، شاهد بودنِ سال‌ها اسارت، خانه نشینی، ستم دیدگی و شهادت فرزندان پیشوایشان بود. پیروان راستین ایشان که عمدتا همان ایرانی‌ها بودند، به مانند آن‌ها پیوسته در انزوا و تحت ظلم و جورِ حکومت‌های جباری چون بنی‌امیه و بنی‌عباس بودند. 

چه انتظاری میرود از ایرانیِ شیعه‌ی علی، با این حجم عظیم غمی که در تاریخش ریخته؟ (کافی‌ست به موسیقی ایرانی بیشتر توجه شود تا رگه‌های عمیق این غم را شنید و دید و حس کرد) جای اینکه بنویسید:« چرا پولاتون رو جای خرج کردن تو مراسم‌های ناراحت‌کننده، برای شادی مردم خرج نمی‌کنید؟»، بهتر است بنویسید:

با مال و روحتان، هم عزاداری برای زخم‌های عمیقی که به جسم و جانتان زدند را رونق ببخشید که مبادا تاریخ، آن ها را ببلعد؛ هم برای شاد کردن دل خودتان و آدم های دیگر از آن‌ها بهره ببرید که مبادا غم امروز، فتح فردا را از شما بستاند و تاریخ، شما را هم در زمره‌ی زیان‌دیدگان بگمارد.

  • #اینتِرنال‌آدِر

ملی مذهبی بودن (هشت)

سه شنبه ۳۰ مرداد ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۰۹ ق.ظ

دو اصل از بُعد مذهبی باقی‌ مانده. 

اصل چهارم، استفاده از دستاوردهای علمی، عقلی و تجربی انسان‌ها، اصلی روشن است که نیاز به توضیح ندارد.

اصل پنجم که اقبال آن را اسلام سلف صالح می نامد همان مسئله‌ی بازگشت به اسلام اولیه است. منظور از اسلام اولیه هم اسلام غزالی نیست، بلکه مراد ما صدر اسلام است و نه ویژگی‌های ظاهری که بازگشت به محتوای فکری آن. معتقدیم که در آن زمان از حاکمیت مردم و مشارکت مردمی سخن گفته شده.

  • #اینتِرنال‌آدِر

ملی مذهبی بودن (هفت)

يكشنبه ۲۸ مرداد ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۱۰ ق.ظ

اصل سوم در بُعد مذهبی، اصل انتخاب است.

انتخاب بدین معناست که حاکمیت از آن خداست و او حاکمیت را به فرد یا گروهی خاص نداده؛ بلکه، به عموم مردم بخشیده.

به استناد آیه‌ی «إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً [سوره بقره آیه‌ی سی]» انسان جانشین خداست و زمامداران حکومت، نماینده و وکیل مردم هستند. به عبارت دیگر زمام‌داران حکومت به طور مستقیم جانشین پروردگار نیستند که بگویند ما جانشین امام هستیم، امام جانشین پیامبر و پیامبر هم جانشین خداست؛ بلکه، عامه‌ی مردم جانشین خدا هستند و حاکمیت ملت، تجلی حاکمیت پروردگار است (در غرب حاکمیت مردم را نقطه‌ی مقابل حاکمیت خدا میدانند).

در این زمینه مرحوم طالقانی در کتاب «اسلام و مالکیت» (ص 144 و 145) نوشته‌اند:

در قرآن کریم صریح است به اینکه زمین و منابع آن از آن خداوند است و اوست که آن را مسخر انسان ساخته و انسان در این تصرفات جانشین (خلیفه) پروردگار است: «والارض وضعها للانام (الرحمان، آ 10)[و زمین را برای مردم نهاد]»، «جعل لکم الارض فراشا(بقره، آ 22)[زمین را برای شما فرشی قرار داد]» «سخر لکم ما فی الارض (حج، آ 65)[(خدا) آنچه را در زمین است به نفع شما رام گردانید]»، «ثم جعلناکم خلائف فی الارض(یونس، آ 14)[سپس ما بعد از آن‌هاا(اقوام و ملل قبلی که به کیفرظلمشان هلاک شدند) شما را در زمین جانشین کردیم]»، «هو الذی جعلکم خلائف فی الارض (فاطر، آ 39)[اوست خدایی که شما را در زمین جانشین(امم گذشته) قرار داد]» مضمون این آیات و مانند آن بیان جانشینی(خلافت) انسان در زمین است تا این جانشین دستور و اراده‌ی صاحبجای را انجام دهد.

در واقع مال، مال الله و انسان، خلیفة الله و بنده اوست؛ به عبارت دیگر چون این خلافت برای همه است فرد وکیل و نایب جمع می باشد و تصرفاتش باید در حد خیر و مصلحت عموم باشد.

  • #اینتِرنال‌آدِر

ملی مذهبی بودن (شش)

جمعه ۲۶ مرداد ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۱۱ ق.ظ

اصل دوم در بُعد مذهبی، اصل اختیار است.

إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ [قسمتی از آیه‌ی یازده از سوره‌ی رعد] ترجمه مکارم شیرازی: ‏خداوند سرنوشت هیچ قوم (و ملّتی) را تغییر نمی‌دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند.

در همین رابطه رجوع می‌کنیم به تفسیر نمونه:

همیشه تغییرات از خود ما است (یک قانون کلى)
جمله ان الله لا یغیر ما بقوم حتى یغیروا ما بانفسهم که در دو مورد از قرآن با تفاوت مختصرى آمده است، یک قانون کلى و عمومى را بیان مى کند، قانونى سرنوشت ساز و حرکت آفرین و هشدار دهنده
این قانون که یکى از پایه‌هاى اساسى جهان بینى و جامعه‌شناسى در اسلام است، به ما مى گوید مقدرات شما قبل از هر چیز و هر کس در دست خود شما است، و هر گونه تغییر و دگرگونى در خوشبختى و بدبختى اقوام در درجه اول به خود آنها بازگشت مى کند.
به تعبیر دیگر: این اصل قرآنى که یکى از مهمترین برنامه هاى اجتماعى اسلام را بیان مى‌کند به ما مى‌گوید هر گونه تغییرات برونى متکى به تغییرات درونى ملتها و اقوام است و هر گونه پیروزى و شکستى که به قومى رسید از همینجا سرچشمه مى گیرد؛ بنابراین، آنها که همیشه براى تبرئه خویش به دنبال عوامل برونى مى گردند و قدرت‌هاى سلطه گر و استعمار کننده را همواره عامل بدبختى خود مى شمارند، سخت در اشتباهند؛ چرا که، اگر این قدرت‌هاى جهنمى پایگاهى در درون یک جامعه نداشته باشند، کارى از آنان ساخته نیست. مهم آن است که پایگاه‌هاى سلطه‌گران و استعمارکنندگان و جباران را در درون جامعه خود در هم بکوبیم، تا آن‌ها هیچگونه راهى براى نفوذ نداشته باشند.
این اصل قرآنى مى گوید: براى پایان دادن به بدبختی‌ها و ناکامی‌ها باید دست به انقلابى از درون بزنیم، یک انقلاب فکرى و فرهنگى، یک انقلاب ایمانى و اخلاقى. و به هنگام گرفتارى در چنگال بدبختی‌ها باید فورا به جستجوى نقطه‌هاى ضعف خویشتن بپردازیم، و آنها را با آب توبه و بازگشت به سوى حق از دامان روح و جان خود بشوئیم، تولدى تازه پیدا کنیم و نور و حرکتى جدید، تا در پرتو آن بتوانیم ناکامی‌ها و شکست‌ها را به پیروزى مبدل سازیم. نه اینکه این نقطه‌هاى ضعف که عوامل شکست است در زیر پوشش‌هاى خودخواهى مکتوم بماند و به جستجوى عوامل شکست در بیرون جامعه خود، در بیراهه‌ها سرگردان بمانیم.

همه‌ی متفکرین ملی-مذهبی این آیه را همینطور تفسیر کرده‌اند و معتقدند خدا سرنوشت هیچ جامعه‌ای را تغییر نمیدهد مگر خودشان بخواهند، حال چه از بد به خوب و چه از خوب به بد. حمید عنایت در کتاب «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر»  هم یکی از ویژگی‌های متفکرین ملی-مذهبی را در چگونگی تفسیر این آیه میداند.

  • #اینتِرنال‌آدِر

ملی مذهبی بودن (پنج)

پنجشنبه ۲۵ مرداد ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۱۰ ق.ظ

اصل اول در بُعد مذهبی، اصل توحید است.

در نوشته های طالقانی و بازرگان که جست‌وجو کنید، خواهید دید که معتقدند توحید صرفا یک امر درونی و قلبی نیست؛ بلکه، مفهوم توحید این است که ما مقابل هیچ قدرتی سر تسلیم فرود نمی‌آوریم، جز خدا. معرفی این توحید در قرآن با این آیه است: «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ [آیه پنج ازسوره‌ی حمد] ترجمه فولادوند: [بار الها] تنها تو را مى ‏پرستیم و تنها از تو یارى مى‏ جوییم.» این توحید را توحید عملی می‌نامند که بر بُعد اجتماعی دین هم تاکید دارد.

  • #اینتِرنال‌آدِر

ملی مذهبی بودن (چهار)

چهارشنبه ۲۴ مرداد ماهِ سالِ ۱۳۹۷ ، ساعت ۱۰ ق.ظ

به بُعد مذهبی میپردازیم.

 این که دین امری فردی ست و جایگاهش در قلمرو قلب انسان هاست، نزد ما پذیرفته نیست؛ بنابراین، ما دین را امری اجتماعی میدانیم. از این رو باور داریم که مبانی فکری حقوق بشر، دموکراسی، آزادی و مردم سالاری که در غرب مورد توجه قرار گرفته، ریشه در دین ما دارد؛ لذا، اگر بخواهیم به عنوان مثال به دموکراسی پایبند باشیم باید از دل دین بگذرانیمش، به طوری که با دین همخوانی داشته باشد. همان طور که در ویژگی‌های ملی بودن هم ذکر کردم، مبانی فکری وارداتی راهگشای ما نیست. این دیدگاه افرادی همچون طالقانی، بازرگان و شریعتی ست. 

به همین منظور پنج اصل توحید، اختیار، انتخاب، استفاده از دستاوردهای علمی، عقلی و تجربی انسان و اسلام سلف صالح برای بُعد مذهبی در نظر میگیریم که در مورد هرکدام توضیح خواهم داد.

  • #اینتِرنال‌آدِر